Αγίου Νεκταρίου μητροπολίτου Πενταπόλεως «Μελέτη περί των αγίων εικόνων»

Βρίσκεστε εδώ : Activate Breadcrumb NavXT Plugin

Αγίου Νεκταρίου μητροπολίτου Πενταπόλεως
«Μελέτη περί των αγίων εικόνων»

(ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ)

Αρχαιότατη ήταν η χρήση των εικόνων στην Εκκλησία…. Τα μνημεία με τα χαράγματα και οι τοιχογραφίες που βρίσκονται στους θαλάμους – κοιμητήρια μέσα στις κατακόμβες και τα μαρτύρια όπου γίνονταν οι λατρείες, βεβαιώνουν για τη χρήση των εικόνων και πιστοποιούν ότι τον δεύτερο και τον τρίτο αιώνα χρησιμοποιούντο εικόνες στην Εκκλησία. …

Οι εχθροί των εικόνων ισχυρίζονται ότι οι χριστιανοί που προερχόντουσαν και από τους Ιουδαίους και από τα έθνη δεν μπορούσαν να έχουν εικόνες. Οι Ιουδαίοι επειδή και όταν ακόμη έγιναν χριστιανοί δεν απομακρύνθηκαν από το Μωσαϊκό νόμο ενώ οι χριστιανοί από έθνη φοβόντουσαν μήπως περιπέσουν στην ειδωλολατρία. …

Oι γνώμες που συγκεντρώθηκαν των εκκλησιαστικών συγγραφέων ενώ είναι μακριά από το να αρνηθούν τη χρήση των εικόνων στην Εκκλησία, μαρτυρούν παρ’ όλα αυτά τη γενική χρήση τους από τους χριστιανούς των πρώτων αιώνων. Ένα σπουδαίο ιστορικό γεγονός μαρτυρεί ακόμη για τη χρήση των εικόνων στην Εκκλησία. Ο ιστορικός Ευσέβιος διηγείται ότι ο Μέγας Κωνσταντίνος ίδρυσε ναούς τους οποίους διακόσμησε με λαμπρότητα (Εισ. Εκκλ. Ιστ Ζ. κεφ.ιγ΄ και Γ΄ κεφ. 4ον  πανηγυρικός επί τη των Εκκλησιών Οικοδομή ίδε και Θεοδώρητον Κύρου Εκκλ. Ιστορ. Βιβλ. Α΄ κεφ. ε΄ Επιστολή Κωνσταντίνου Βασιλέως περί της των Εκκλησιών οικοδομίας και ιζ και ιη΄). …

Εάν η Καθολική Εκκλησία δεν ευνοούσε την χρήση των εικόνων πώς βλέπουμε όλες γενικά τις εκκλησίες να είναι διακοσμημένες με τον ίδιο τρόπο; Εάν δε χρησιμοποιούντο εικόνες στην Εκκλησία πώς οι Οικουμενικές Σύνοδοι δεν ύψωσαν τη φωνή τους και δεν αναθεμάτισαν τον πρώτο που θέλησε να εισαγάγει τις εικόνες στην Εκκλησία; Πώς τις άφησαν, εάν θεωρούσαν είδωλα τις εικόνες, να εκφράσουν το πνεύμα της ειδωλολατρίας στο ναό της Αγίας Σοφίας με πρώτο τον Ευσεβέστατο Κωνσταντίνο και κατόπιν τον Ιουστινιανό;

Πώς για ένα τέτοιο μεγάλο κακό, όπως η ειδωλολατρία, δεν ξεσηκώθηκε ούτε μία διαμαρτυρία και ούτε μία Σύνοδο δεν έκανε η καθολική Εκκλησία εναντίον των εικόνων, όταν για τη διαστροφή μιας έννοιας του Ευαγγελίου γίνονταν ιερές Σύνοδοι και αλλεπάλληλα Συνέδρια; Αντίθετα γιατί σύσσωμη εξεγέρθηκε η Καθολική Εκκλησία κατά των εικονοκλαστών (εικονομάχων); Η μόνη αληθινή απάντηση στις πιο πάνω ερωτήσεις είναι αυτή που δόθηκε προηγουμένως: οι εικόνες υπήρχαν από παλιά και η τιμή προς τις εικόνες ήταν βαθιά ριζωμένη στις καρδιές των πιστών. Οι σύνοδοι που συγκροτήθηκαν από τότε που ξέσπασε η εικονομαχία (726) δεν ήσαν ικανές στο να αποδείξουν ότι η χρήση των εικόνων στην εκκλησία δεν είχε αρχαίο ξεκίνημα. Όλα τους τα επιχειρήματα στρέφονταν στο ότι ο Δεκάλογος (δέκα εντολές) απαγόρευε δήθεν τις εικόνες και στο ότι δεν υπήρχε αποστολική διαταγή για τη χρήση τους. Τις απαντήσεις προς τις ερωτήσεις αυτές μπορεί να βρει όποιος θέλει στις πράξεις Οικουμενικής Συνόδου. Εμείς λέγαμε όσα πρέπει, στο κατάλληλο κεφάλαιο για τη δήθεν απαγόρευση από το Δεκάλογο. Για την έλλειψη όμως αποστολικής διαταγής έχουμε τη γνώμη ότι δεν ήταν δυνατό να διαταχθεί από τον Σωτήρα και τους μαθητές του η έκφραση του τρόπου του συναισθήματος αγάπης προς τον Σωτήρα και τους Αποστόλους που πλημμυρίζει την καρδιά του πιστού. Αυτό είναι υπαγόρευση της καρδιάς και κανείς δεν έχει το δικαίωμα να ζητάει και διατάξεις που θα βάζουν κανόνες στην έκφραση του συναισθήματος.
Οι γυναίκες που άλειψαν με μύρο τον Ιησού εξέφρασαν το συναίσθημα της αγάπης που είχε μέσα της η ευγνώμονα καρδιά τους, με το να βάλουν το μύρο να τρέξει πάνω στο τιμιώτατο σώμα του Ιησού. Η πράξη τους άρεσε στον Ιησού ως πράξη αγαθή. Ο Κύριος δεν έδειξε αποστροφή ούτε για τα δάκρυα και τα φιλήματα των αμαρτωλών γυναικών ως ανθρωπολατρεία, αλλά τα δέχθηκε ως μια αληθινή έκφραση μεγάλης αγάπης και τους έκανε το δώρο της άφεσης των πολλών τους αμαρτιών. Ο Θεός εξετάζει τις καρδιές και αμείβει το συναίσθημα της καρδιάς. Οι εχθροί των εικόνων, πιστεύω, ότι αποδοκιμάζονται από τον Ιησού διότι προξενούν κόπους σε κείνους που τις τιμούν. …

Η Εκκλησιαστική Ιστορία των πρώτων αιώνων του Χριστιανισμού μαρτυρεί για τη χρήση των εικόνων στην εκκλησία αλλά και από τους αρχαίους Χριστιανούς ιδιωτικά, γιατί μας διδάσκει ότι οι πιο πολλοί Εκκλησιαστικοί έγραψαν και είπαν πολλά για τις εικόνες. …

… Ο άγιος Αυγουστίνος επιβεβαιώνει το ίδιο πράγμα για τους χρόνους που ζούσε (354-430 μ.Χ.) λέγοντας σε πολλούς τόπους οι εικόνες του Πέτρου και Παύλου και του ίδιου του Σωτήρα Χριστού βρίσκονταν κατασκευασμένες ως έργα ζωγραφικής. … Ο Γρηγόριος ο Νύσσης στο έργο του «Περί της Θεότητος του Υιού και του Αγίου Πνεύματος» λέγει: «Πολλές φορές είδα ζωγραφισμένη εικόνα του Πάθους και βλέποντάς τη δε την προσπέρασα ποτέ χωρίς δάκρυα. Η τέχνη έφερε με ενάργεια την ιστορία για να τη βλέπουμε». Ο Άγιος ο Χρυσόστομος στο λόγο του προς Μελέτιο λέει: Αυτό το οποίο κάνετε με τις λέξεις το ίδιο κάνετε και με την εικόνα Εκείνου. Αφού και σε δαχτυλίδια σε αντίγραφα, σε φιάλες, σε τοίχους δωματίων και παντού, την άγια εκείνη εικόνα πολλοί χάραξαν. Ακούν μόνο την άγια εκείνη ονομασία, αλλά και να βλέπουν παντού τον τύπο του σώματος. …

Είχε προταθεί ως ένα επιχείρημα για να ανασκευαστούν οι προτάσεις των εχθρών των εικόνων, οι οποίοι υποστήριζαν ότι η απεικόνιση των αγίων και η τιμή προς τις εικόνες τους είναι αντίθετες προς τα ορθά δόγματα του χριστιανικού πνεύματος και τις γνώμες των Πατέρων. Τον 4ο αιώνα ο Άγιος Γρηγόριος ο Νύσσης και ο Μέγας Βασίλειος λέγουν τα εξής για τις εικόνες: Ο Γρηγόριος ονομάζει τις εικόνες «γλωττοφόρον βιβλίον» (= βιβλίο που έχει γλώσσα και μιλάει) και ο Βασίλειος όταν ασχολείται με τους λογογράφους και ζωγράφους συμπεραίνει ότι: «οι μεν (λογογράφοι) στολίζουν με το λόγο, οι δε (ζωγράφοι) χαράσσουν (γράφουν) με τους πίνακες.» …

Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός στην απολογητική του επιστολή υπέρ των εικόνων λέγει ακόμα τα ακόλουθα: «Αυτά που εξηγεί με το λόγο το Ευαγγέλιο, αυτό και ο ζωγράφος δείχνει με το έργο του, αφού και ο λογογράφος έγραψε στο Ευαγγέλιο και τι έγραψε στο Ευαγγέλιο; Όλη τη ζωή σε σάρκα του Χριστού και την παρέδωσε στην εκκλησία. Το ίδιο κάνει και ο ζωγράφος· ζωγράφισε σε πίνακα τις εκκλησίες, αυτό που αρμόζει καλά από τον πρώτο Αδάμ έως τη Γέννηση του Χριστού και τις μαρτυρίες των Αγίων και τις παρέδωσε ο ίδιος στην εκκλησία σα να έχουν μάλλον καταγράψει και οι δύο μία εξήγηση και να μας διδάσκουν. …Πράγματι εάν καλώς κατανοήσει ο άνθρωπος, είναι μια καλή και ενάρετη η εξιστόρηση αυτή του Ευαγγελίου και η εξήγηση. Διότι αυτά που το Ευαγγέλιο εξηγεί με το Λόγο, αυτός ο ζωγράφος τα δείχνει με το έργο του. … …πίσω