Ο άγιος Γεώργιος

Βρίσκεστε εδώ : Activate Breadcrumb NavXT Plugin

Τίτλος έργου : Ο άγιος Γεώργιος
Χρονολόγηση : 1763 μ. Χ
Κάτοχος πρωτοτύπου : Εκκλησιαστικό μουσείο Αλεξ/λης
Κάτοχος δικαιωμάτων : ΔΟΥΚΑΣ Α.Ε.
Διάρκεια δικαιωμάτων : 50 έτη (8/10/2008 – 7/10/2058)
Έκδοση αντιγράφων σε σειρά : 200
Διαστάσεις πρωτοτύπου : ≈ 73,20 εκ. x 101,48 εκ.
Διαστάσεις αντιγράφου : ≈ 71,00 εκ. x 98,44 εκ.
Διαστάσεις με τα περιθώρια : ≈ 81,00 εκ. x 110,94 εκ.
Μέσο αποτύπωσης : Hahnemühle Photo Rag Satine 310 gsm
Μέθοδος αποτύπωσης : Fine art Giclée

Ο άγιος Γεώργιος ο δρακοντοκτόνος και σκηνές του μαρτυρίου του

Η εικόνα του αγίου Γεωργίου προέρχεται από το τέμπλο του ναού της αγίας Κυριακής Αίνου. Η επιγραφή στο κάτω τμήμα κοντά στη δεξιά γωνία της εικόνας καθιστά γνωστά τα ονόματα των αφιερωτών της (Γεώργιος και Αμήρισσα) καθώς και τον ακριβή χρόνο εκτέλεσης του έργου (1763).

Σε χρυσό βάθος εικονίζεται ο στρατιωτικός άγιος Γεώργιος έφιππος σε άσπρο άλογο εν δράσει να καρφώνει με το δόρυ του το ανοιχτό στόμα του ξαπλωμένου στο έδαφος δράκοντα, σύμφωνα με ένα εικονογραφικό σχήμα γνωστό ήδη από την πρώιμη μεσοβυζαντινή περίοδο. Η εικόνα παρουσιάζει τον αφηγηματικό σύνθετο τύπο του θαύματος της δρακοντοκτονίας, ο οποίος χαρακτηρίζεται από την απελευθέρωση της βασιλοπούλας, την πλήρη ανάπτυξη του τείχους της Λασίας και την ομάδα των ανδρών στα τείχη της πόλης να παρακολουθούν το ηρωικό κατόρθωμα του αγίου πολεμιστή. Το εικονογραφικό αυτό σχήμα του δρακοντοκτόνου αγίου εμφανίζεται από την εποχή των Κομνηνών και διαδίδεται ευρύτατα τόσο στη μνημειακή ζωγραφική όσο και σε αυτή των φορητών εικόνων.

Την κεντρική παράσταση πλαισιώνουν στην επάνω και αριστερή πλευρά οκτώ ελλειψοειδή φυτικά μετάλλια που περιέχουν σκηνές από το βίο και το μαρτύριο του αγίου. Οι σκηνές αποδίδονται με μικρογραφική διάθεση και συνοδεύονται από επιγραφές χρώματος κιννάβαρι που αφήνονται στο χρυσό κάμπο και βοηθούν στην ταύτιση των επεισοδίων. Ξεκινώντας την περιγραφή από την επάνω πλευρά και από τα δεξιά προς τα αριστερά αναγνωρίζουμε τις εξής σκηνές: 1. την ανάσταση του βοδιού του γεωργού Γλυκερίου από τον Γεώργιο, ο οποίος είναι εντός της φυλακής, 2. το ράβδισμα του αγίου από το δήμιο, 3. το μαρτύριο του ασβέστη με τον άγιο να υψώνει τα χέρια του σε στάση δέησης 4. το μαρτύριο του τροχού, 5. την τοποθέτηση βαριάς πλάκας επάνω στην κοιλιά του αγίου από τους δημίους μέσα στη φυλακή, 6. τον άγιο ενώπιον του ένθρονου αυτοκράτορα Διοκλητιανού, 7. την αποτομή του αγίου και 8. το μετά θάνατον θαύμα της απελευθέρωσης από τη σκλαβιά του νεαρού Γεωργίου από τον μεγαλομάρτυρα ομώνυμο άγιο.

Τα τεχνοτροπικά χαρακτηριστικά του αγίου και όλη η εν γένει τέχνη της εικόνας του αγίου Γεωργίου οδήγησε στην απόδοσή της στο γνωστό ζωγράφο από την Αίνο, Αναστάσιο του Ιωάννου, κύριο εκπρόσωπο της ντόπιας καλλιτεχνικής παράδοσης. Ο ζωγράφος αυτός φιλοτέχνησε την εικόνα της αγίας Ειρήνης, την οποία και υπέγραψε, ενώ και η αντίστοιχη εικόνα του αγίου Δημητρίου, πιθανότατα από το ίδιο τέμπλο με αυτό, από το οποίο προέρχεται και το εν λόγω έργο, θα πρέπει να του αποδοθεί.

Σε τεχνοτροπικό επίπεδο, εύκολα γίνονται αντιληπτές οι κρητικές πηγές έμπνευσης του έργου, αλλά και τα δυτικά του δάνεια τόσο στην απόδοση των κτιρίων όσο και στα επί μέρους διακοσμητικά θέματα. Συγκεκριμένα αναγνωρίζουμε την επιρροή που άσκησε η αντίστοιχη εικόνα του διάσημου κρήτα αγιογράφου, Μιχαήλ Δαμασκηνού στην ορμητική συμβολή της πτυχολογίας της χλαμύδας του αγίου, αλλά και στο μνημειακό χαρακτήρα της σύνθεσης. Ο καλλιτέχνης της εικόνας ερμηνεύει τόσο το κεντρικό θέμα όσο και τις μικρογραφικές λεπτομέρειες των επεισοδίων του μαρτυρίου του αγίου με απλά, αλλά γνήσια εκφραστικά μέσα, αποδεικνύοντας την ικανότητά του να αφομοιώνει νέα στοιχεία στο ντόπιο καλλιτεχνικό λεξιλόγιο.

Αθανάσιος Σέμογλου
Αναπληρωτής καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης
Τμήμα Ιστορίας – Αρχαιολογίας
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Απόσπασμα από το λεύκωμα “Εικόνες του Εκκλησιαστικού Μουσείου της Αλεξανδρούπολης. Μια περιήγηση στη θρησκευτική τέχνη του Έβρου”, © Εκδόσεις ΔΟΥΚΑΣ Α.Ε.

Δίπτυχο διαστάσεων 24,5 Χ 34 εκ. περίπου με την Παναγία την Τρυφώτισα και τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο σε άριστη εκτύπωση διαστάσεων 23 Χ 32,5 εκ. με το περιθώριο του χαρτιού.

 

Στην πίσω πλευρά του διπτύχου υπάρχει το ολόγραμμα ασφαλείας και γνησιότητας της εταιρείας.