Παναγία ένθρονη βρεφοκρατούσα

Βρίσκεστε εδώ : Activate Breadcrumb NavXT Plugin

Τίτλος έργου : Παναγία ένθρονη βρεφοκρατούσα
Χρονολόγηση : 17ος αι. (≈ 1600 – 1650 μ. Χ.)
Κάτοχος πρωτοτύπου : Εκκλησιαστικό μουσείο Αλεξ/λης
Κάτοχος δικαιωμάτων : ΔΟΥΚΑΣ Α.Ε.
Διάρκεια δικαιωμάτων : 50 έτη (8/10/2008 –7/10/2058)
Έκδοση αντιγράφων σε σειρά : 200
Διαστάσεις πρωτοτύπου : ≈ 34,51 εκ. x 41,36 εκ.
Διαστάσεις αντιγράφου : ≈ 33,47 εκ. x 40,12 εκ.
Διαστάσεις με τα περιθώρια : ≈ 43,47 εκ. x 52,62 εκ.
Μέσο αποτύπωσης : Hahnemühle Photo Rag Satine 310 gsm
Μέθοδος αποτύπωσης : Fine art Giclée

Παναγία ένθρονη βρεφοκρατούσα

Η δεσποτική εικόνα της ένθρονης Παναγίας βρεφοκρατούσης επαναλαμβάνει έναν εικονογραφικό τύπο γνωστό ως “η Παναγία η Κυρία των Αγγέλων”, ιδιαίτερα δημοφιλή στη θεματολογία των κρητικών εικόνων από τον 15ο αιώνα και μετά. Η επωνυμία της αυτή οφείλεται στην προσθήκη των δύο αγγέλων, του Μιχαήλ και του Γαβριήλ, στο επάνω τμήμα της εικόνας σε προτομή και σε στάση τριών τετάρτων, οι oποίοι εικονίζονται να σεβίζουν προς τη Θεοτόκο.

Η Παναγία, ολόσωμη και μετωπική, κάθεται σε ξύλινο θρόνο επάνω σε κόκκινο μαξιλάρι στηρίζοντας τα πόδια της σε υποπόδιο. Κρατεί με τα δυο της χέρια το Χριστό στο κέντρο του σώματός της. Με το δεξί της χέρι ακουμπάει το πέλμα του παιδιού, ενώ με το αριστερό της αγγίζει απαλά τον αριστερό του ώμο σε μια έκφραση μητρικής στοργής. Φοράει βαθύ κόκκινο μαφόριο που σκεπάζει το γαλαζωπό της φόρεμα και τον ομοιόχρωμο κεκρύφαλό της.

Στην αυτή με τη Θεοτόκο μετωπική στάση παριστάνεται και ο μικρός Χριστός στην αγκαλιά της. Η προβολή του δεξιού του ποδιού δημιουργεί την εντύπωση συστροφής, την οποία όμως δεν παρακολουθεί ο άνω κορμός του σώματός του. Ευλογεί με το δεξί και κρατεί με το αριστερό του χέρι κλειστό ειλητό. Φοράει σταρόχρωμο χιτώνα και ιμάτιο, οι πτυχές του οποίου δεν φέρουν έντονες πτυχώσεις όπως το μαφόριο της μητέρας του.

Ο δυτικής έμπνευσης θρόνος φέρει ευρύ και ψηλό ερεισίνωτο στο χρώμα της ώχρας και στους ίδιους τόνους με την ενδυμασία του Χριστού τονίζοντας με έμφαση το κόκκινο μαφόριο της Θεοτόκου. Ίσως η παραπάνω επιλογή συνιστά μια εικαστική ερμηνεία του θεοτόκιου “Φέρεις ἐν ἀγκάλαις τὸν Θεὸν ὥς πύρινος, Παναγία θρόνος ἄχραντος”. Η παραπάνω παρομοίωση της Θεοτόκου με τον πύρινο θρόνο του Κυρίου αποτελεί ποιητική μεταφορά των παλαιοδιαθηκικών προεικονίσεων των προφητών Ησαΐα (στ, 1) και Δανιήλ (ζ, 9). Η διακόσμηση του θρόνου είναι απλή και έγκειται σε σειρές από τορνευτά κολονάκια καθώς και σε κάποιες χρυσογραφίες που κοσμούν τη ράχη σε όλες τις πλευρές και το μέτωπό του στο ύψος των ποδιών της Παναγίας. Κρινάνθεμες τέλος απολήξεις στην κορυφή των τεσσάρων πεσσίσκων της ράχης ολοκληρώνουν το διάκοσμό της.

Τα τεχνοτροπικά χαρακτηριστικά του έργου μαρτυρούν μια χρονολόγηση μέσα στον 17ο αιώνα και μάλλον στο πρώτο του μισό, εποχή αναζήτησης προτύπων στην πρώιμη κρητική τέχνη εικόνων του 15ου αιώνα και στο έργο των διάσημων εκπροσώπων της (Άγγελο, Ανδρέα Ρίτζο κ.α). Η έντονη σχηματοποίηση των πτυχών που δημιουργούν κυματοειδείς απολήξεις εγγράφεται στη γόνιμη επίδραση του βενετσιάνικου μανιερισμού του δεύτερου cinquecento που επηρέασε την καλλιτεχνική παραγωγή των έργων του τέλους του 16ου και κυρίως του 17ου αιώνα. Την ξηρότητα και τη γραμμική εκτέλεση ακολουθεί και το πλάσιμο των προσώπων με τα λεπτά λευκά φώτα που απλώνονται στο σκουροκάστανο προπλασμό. Επί πλέον, η απουσία διακοσμητικών λεπτομερειών στο θρόνο και το μαξιλάρι που αποδίδονται με σχεδιαστική απλότητα έρχεται να επαληθεύσει τη χρονολόγηση του έργου στο πρώτο μισό του 17ου αιώνα.

Αθανάσιος Σέμογλου
Αναπληρωτής καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης
Τμήμα Ιστορίας – Αρχαιολογίας
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Απόσπασμα από το λεύκωμα “Εικόνες του Εκκλησιαστικού Μουσείου της Αλεξανδρούπολης. Μια περιήγηση στη θρησκευτική τέχνη του Έβρου”, © Εκδόσεις ΔΟΥΚΑΣ Α.Ε.

Παράγεται με την τεχνική opti plex (συνδυασμός φωτογραφικής εκτύπωσης και acrylic glass) σε δύο διαστάσεις: 11,5Χ10Χ2,5 εκ. και 20Χ17Χ2,5 εκ. περίπου. Προσφέρεται σε άριστη συσκευασία συνοδευόμενο από την περιγραφή του έργου.

Στην πίσω πλευρά υπάρχει το ολόγραμμα ασφαλείας και γνησιότητας της εταιρείας.

Οι πραγματικές διαστάσεις του έργου είναι 34,51 Χ 41,36 εκ. και βρίσκεται στο Εκκλησιαστικό μουσείο Αλεξανδρούπολης.

 

 


Δίπτυχο διαστάσεων 24,5 Χ 34 εκ. περίπου με την Παναγία την Τρυφώτισα και τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο σε άριστη εκτύπωση διαστάσεων 23 Χ 32,5 εκ. με το περιθώριο του χαρτιού.

 

Στην πίσω πλευρά του διπτύχου υπάρχει το ολόγραμμα ασφαλείας και γνησιότητας της εταιρείας.