Χριστός Παντοκράτωρ ένθρονος

Βρίσκεστε εδώ : Activate Breadcrumb NavXT Plugin

Τίτλος έργου : Χριστός Παντοκράτωρ ένθρονος
Χρονολόγηση : 18ος αι. (≈ 1700 – 1750 μ . Χ.)
Κάτοχος πρωτοτύπου : Εκκλησιαστικό μουσείο Αλεξ/λης
Κάτοχος δικαιωμάτων : ΔΟΥΚΑΣ Α.Ε.
Διάρκεια δικαιωμάτων : 50 έτη (8/10/2008 – 7/10/2058)
Έκδοση αντιγράφων σε σειρά : 200
Διαστάσεις πρωτοτύπου : ≈ 50,76 εκ. x 117,67 εκ.
Διαστάσεις αντιγράφου : ≈ 49,24 εκ. x 114,14 εκ.
Διαστάσεις με τα περιθώρια : ≈ 59.24 εκ. x 126.64 εκ.
Μέσο αποτύπωσης : Hahnemühle Photo Rag Satine 310 gsm
Μέθοδος αποτύπωσης : Fine art Giclée

Χριστός Παντοκράτωρ ένθρονος

Η δεσποτική εικόνα του ένθρονου Χριστού Παντοκράτορα προέρχεται από το τέμπλο της Αγίας Αναστασίας Μάκρης. Ο Χριστός εικονίζεται ολόσωμος και μετωπικός να κάθεται σε δύο μαξιλάρια επάνω σε ξύλινο θρόνο με καμπύλο ερεισίνωτο και να πατεί σε κόκκινο υποπόδιο. Ευλογεί με το δεξί του χέρι προβάλλοντας, με μοναδικό για τη Βυζαντινή εικονογραφία τρόπο, τον τύπον των ήλων στην ανοιχτή του παλάμη, ενώ με το αριστερό στηρίζει στο γόνατό του κλειστό Ευαγγέλιο με πολύτιμη στάχωση. Φορά κόκκινο χιτώνα και σκούρο μπλε ιμάτιο διακοσμημένο με ένα πυκνό δίκτυο από χρυσοκονδυλιές.

Στο χρυσό κάμπο αφήνονται σε κιννάβαρι και σε κεφαλαιογράμματη γραφή οι βραχυγραφίες ΙC- ΧC καθώς και η επιγραφή “Ο ΚΑΘΕΙΜΕΝΟC ΕΚ ΔΕΞΗΟΝ ΤΟΥ Π(ΑΤΡΟ)C”, η οποία αποτελεί τμήμα ενός από τους αρχαιότερους και πιο γνωστούς ύμνους της Εκκλησίας που ψάλλεται με μεγάλη επισημότητα κατά την εορτή των Χριστουγέννων και της Ανάστασης και είναι γνωστός ως “Δόξα εν Υψίστοις”. Το δοξαστικό περιεχόμενο της επιγραφής συμφωνεί απόλυτα με τη θριαμβευτική έκφραση του προσώπου, τη δυναμική χειρονομία της ευλογίας και τα απαστράπτοντα ενδύματά του.

Από τεχνοτροπική άποψη, η εικόνα του Χριστού από την Αγία Αναστασία Μάκρης συνδέεται με την καλλιτεχνική παραγωγή της περιοχής της Θεσσαλονίκης ή του Αγίου Όρους, όπως μπορούμε να συμπεράνουμε από τη σύγκρισή της με τη μεγάλη Δέηση της Μονής Ξενοφώντος του τέλους του 17ου αι. καθώς και με την εικόνα του στηθαίου Παντοκράτορα από το τέμπλο του ναού του κελλίου της Υπαπαντής της Μονής Παντοκράτορος στο Άγιον Όρος που χρονολογείται στις αρχές του 18ου αιώνα. Η έντονη διακοσμητική διάθεση, αισθητή στην απόδοση του θρόνου με το πλήθος των χρυσογραφιών που κοσμούν τη ράχη και τη βάση του, αλλά και οι πυκνές χρυσοκονδυλιές που προσδίδουν μια καθαρή μεταλλικότητα στο ιμάτιο του Παντοκράτορα αποτελούν χαρακτηριστικά στοιχεία της τέχνης της εικόνας, τα οποία αναγνωρίζονται ταυτόσημα και στη μεγάλη Δέηση από τη μονή Ξενοφώντος. Στις παραπάνω ομοιότητες μπορούμε να εντάξουμε και λοιπές λεπτομέρειες ως προς τη διαμόρφωση των κυματισμών του χιτώνα στην περιοχή του δεξιού του χεριού και κυρίως την απόδοση του φωτοστεφάνου με τις εμπίεστες κουκκίδες και τους ρόδακες.

Απ’ την άλλη, το πλάσιμο του προσώπου με το σχετικά μαλακό λαδοπράσινο προπλασμό απηχεί τη συνειδητή επιστροφή σε παλαιολόγεια πρότυπα και τεχνικές, μια αισθητική που χαρακτηρίζει άλλωστε την τέχνη του 18ου αιώνα. Η σχηματοποιημένη, για παράδειγμα, απόδοση των μυών στη βάση του λαιμού παραπέμπει άμεσα στη μορφή του Χριστού από το Πρωτάτο, κορυφαίο έργο του τέλους του 13ου αιώνα που αποδίδεται στο θρυλικό ζωγράφο Μανουήλ Πανσέληνο. Στην αναβίωση αυτή του παλαιολόγειου κλασικισμού, με τον γραμμικό τρόπο όμως που τον ερμηνεύει η τέχνη της Θεσσαλονίκης και η ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας, εντάσσονται παράλληλα η μνημειακότητα και η αναγλυφικότητα της μορφής. Συνεπώς, με βάση το σύνολο των παραπάνω χαρακτηριστικών, μπορούμε να τοποθετήσουμε με ασφάλεια την εικόνα της Αλεξανδρούπολης στις αρχές του 18ου αιώνα.

Αθανάσιος Σέμογλου
Αναπληρωτής καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης
Τμήμα Ιστορίας – Αρχαιολογίας
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Απόσπασμα από το λεύκωμα “Εικόνες του Εκκλησιαστικού Μουσείου της Αλεξανδρούπολης. Μια περιήγηση στη θρησκευτική τέχνη του Έβρου”, © Εκδόσεις ΔΟΥΚΑΣ Α.Ε.

Τίτλος έργου : Χριστός ένθρονος Παντοκράτωρ
Κάτοχος πρωτοτύπου : Εκκλησιαστικό μουσείο Αλεξανδρούπολης
Κάτοχος/Διάρκεια Δικαιωμάτων εκμετάλλευσης: ΔΟΥΚΑΣ Α.Ε./50 έτη
Διαστάσεις πρωτοτύπου : 117,67 x 50,76 εκ.
Μέσο αποτύπωσης : Hahnemühle photo rag satine 310gsm 100% cotton
Μέθοδος αποτύπωσης : Fine art giclée
Κορνίζα : Με φύλλο χρυσού
Πλάτη : Klug natural white / white
Διαστάσεις με την κορνίζα: 38,0 Χ 20,5 εκ. περίπου
Συσκευασία : Χειροποίητη λινόδετη κασετίνα
Αριθμός αντιγράφων : 500 Αριθμημένα για την περίοδο 2009 - 2013

Παράγεται με την τεχνική opti plex (συνδυασμός φωτογραφικής εκτύπωσης και acrylic glass) σε δύο διαστάσεις: 11,5Χ10Χ2,5 εκ. και 20Χ17Χ2,5 εκ. περίπου. Προσφέρεται σε άριστη συσκευασία συνοδευόμενο από την περιγραφή του έργου.

Στην πίσω πλευρά υπάρχει το ολόγραμμα ασφαλείας και γνησιότητας της εταιρείας.

Οι πραγματικές διαστάσεις του έργου είναι 50,76 Χ 117,67 εκ. και βρίσκεται στο Εκκλησιαστικό μουσείο Αλεξανδρούπολης.

 

 

 


Δίπτυχο διαστάσεων 24,5 Χ 34 εκ. περίπου με την Παναγία την Τρυφώτισα και τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο σε άριστη εκτύπωση διαστάσεων 23 Χ 32,5 εκ. με το περιθώριο του χαρτιού.

 

Στην πίσω πλευρά του διπτύχου υπάρχει το ολόγραμμα ασφαλείας και γνησιότητας της εταιρείας.